ONLINE FRIDAY: Hành trình 12 năm kiến tạo Ngày mua sắm trực tuyến Việt Nam (2014–2025)

Qua 12 năm, chương trìnhkhông chỉ mở rộng về số lượng doanh nghiệp, người tiêu dùng và nền tảng thamgia, mà còn liên tục đổi mới phương thức tổ chức, góp phần thúc đẩy thói quentiêu dùng số, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và xây dựng niềm tin trên thịtrường thương mại điện tử Việt Nam.

Khởi nguồn từ chủ trương thúc đẩy thương mại điện tử

Năm 2014 đánh dấu sự ra đờicủa Ngày mua sắm trực tuyến Việt Nam – Online Friday, trong bối cảnh thương mạiđiện tử bắt đầu mở ra những cơ hội mới cho hoạt động phân phối, bán lẻ và tiêudùng. Internet ngày càng phổ biến, số lượng người dùng tăng nhanh, các websitebán hàng trực tuyến từng bước hình thành, nhưng thói quen mua sắm qua mạng củangười tiêu dùng vẫn còn hạn chế. Những băn khoăn về chất lượng hàng hóa, độ tincậy của người bán, phương thức thanh toán và giao nhận cũng là những rào cản đốivới sự phát triển của thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc tổchức một ngày mua sắm trực tuyến quy mô lớn được xác định là giải pháp nhằm tạo động lực kích cầu tiêu dùng, khuyến khích người dân trải nghiệm phương thức mua sắm mới, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh trên môitrường mạng. Chương trình được triển khai theo chủ trương phát triển thương mại điện tử của Chính phủ, gắn với Chương trình phát triển thương mại điện tử quốcgia giai đoạn 2014–2020 được phê duyệt tại Quyết định số 689/QĐ-TTg.

Ngày mua sắm trực tuyến đầu tiên diễn ra vào ngày 05/12/2014, do Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (nay là Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương) phối hợp với Hiệp hộiThương mại điện tử Việt Nam tổ chức.

Ngay trong năm đầu tiên, chương trình đã thu hút khoảng 1.000 doanh nghiệp tham gia, với 3.226 sản phẩm khuyến mại, giảm giá. Theo số liệu tổng hợp được công bố, các doanh nghiệp ghi nhận khoảng 160.000 đơn hàng, tổng giá trị hàng hóa giao dịch đạt 154 tỷ đồng. Đây là những con số có ý nghĩa trong bối cảnh mua sắm trực tuyến vẫn đang là phương thức tiêu dùng tương đối mới đối với đông đảo người dân.

Không đơn thuần là một hoạt động khuyến mại tập trung, Online Friday ngay từ đầu đã hướng tới mục tiêu tạo dựng một sự kiện có sức lan tỏa, trong đó cơ quan quản lý nhà nước đóng vai tròđịnh hướng, tổ chức và kết nối; doanh nghiệp chủ động tham gia cung cấp sản phẩm,dịch vụ; còn người tiêu dùng được khuyến khích trải nghiệm, tiếp cận những tiện ích của thương mại điện tử.

Mở rộng quy mô, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường

Những kết quả bước đầu tạo tiền đề để Online Friday tiếp tục mở rộng trong các năm tiếp theo. Năm 2015, chương trình ghi nhận sự gia tăng đáng kể về số lượng doanh nghiệp và sản phẩm tham gia. Theo thông tin được Bộ Công Thương công bố, có hơn 2.000 doanh nghiệp đăng ký hưởng ứng, với khoảng 63.000 sản phẩm, dịch vụ khuyến mại; tổng doanh số giao dịch ước đạt 500 tỷ đồng, tăng khoảng ba lần so với năm 2014. Số liệu thống kê về kết quả giao dịch trong ngày cũng cho thấy quy mô đơn hàng tăng nhanh, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của doanh nghiệp và người tiêu dùng đối với hoạt động mua sắm trực tuyến.

Đến năm 2016, Online Friday tiếp tục được tổ chức với quy mô lớn hơn, đồng thời mở rộng cáchoạt động trải nghiệm trực tiếp. Bên cạnh 24 giờ mua sắm trực tuyến trên website và các nền tảng tham gia chương trình, Ban tổ chức triển khai các hoạt động trình diễn công nghệ, giới thiệu ứng dụng thương mại điện tử và trải nghiệm mua sắm tại khu vực phố đi bộ Hồ Gươm, Hà Nội. Cách tổ chức này cho thấy OnlineFriday không còn giới hạn trong không gian trực tuyến, mà từng bước kết hợp trải nghiệm thực tế với giao dịch trên môi trường số, giúp người tiêu dùng tiếp cận thương mại điện tử một cách trực quan và gần gũi hơn.

Năm 2017, chương trình tiếp tục ghi nhận sự tham gia của hơn 3.000 doanh nghiệp và trên1.300 website. Hoạt động BigOFF được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, tạo thêm không gian trải nghiệm mua sắm và thương mại điện tử bên cạnh sự kiện trực tuyến. Theo số liệu tổng kết được Bộ Công Thương thông tin, Online Friday 2017thu hút khoảng 2,8 triệu lượt truy cập, hơn 105.000 lượt tải ứng dụng và 1,3triệu lượt quét mã QR; số đơn hàng được ghi nhận đạt hơn 1,3 triệu, với tổng giá trị giao dịch trên 1.200 tỷ đồng.

Năm 2018 đánh dấu bước phát triển đáng chú ý về quy mô và mức độ tương tác. Chương trìnhthu hút hơn 3.000 doanh nghiệp, với hơn 27.000 mặt hàng, sản phẩm chính hãng đăng ký tham gia. Tổng giá trị giao dịch hàng hóa trong 24 giờ tổ chức chương trình ước đạt trên 2.000 tỷ đồng, với khoảng 1,8 triệu đơn hàng và hơn 25 triệu lượt tương tác của người tiêu dùng trên hệ thống và mạng xã hội. Cùng với các hoạt động mua sắm, việc ứng dụng mã QR trong tìm kiếm thông tin và đặt hàng góp phần tạo thêm tiện ích, thúc đẩy kết nối giữa trải nghiệm trực tiếp và giao dịch trực tuyến.

Từ 1.000 doanh nghiệp trong năm đầu tiên (2014) đến hơn 3.000 doanh nghiệp trong giai đoạn 2017–2018,Online Friday đã cho thấy khả năng huy động sự tham gia ngày càng rộng rãi của cộng đồng doanh nghiệp. Quy mô chương trình tăng lên không chỉ thể hiện qua số lượng đơn vị tham gia hay giá trị giao dịch, mà còn qua sự đa dạng của ngành hàng, sự hiện diện của các thương hiệu, nhà bán lẻ, sàn thương mại điện tử vàcác đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ.

Từ 01 Ngày mua sắm đến chuỗi hoạt động trải nghiệm thương mại điện tử

Cùng với sự phát triển của thị trường, phương thức tổ chức Online Friday cũng liên tục được đổi mới. Nếu những năm đầu chương trình tập trung chủ yếu vào hoạt động khuyến mại và mua sắm trực tuyến trong 24 giờ, thì các năm tiếp theo đã mở rộng thành chuỗi hoạt động trải nghiệm công nghệ số, kết nối doanh nghiệp và tương tác với người tiêu dùng.

Năm 2018, bên cạnh Ngày mua sắm trực tuyến chính, chương trình còn triển khai Ngày hội mua sắm mùa Thu, mở rộng cơ hội quảng bá sản phẩm và tiếp cận người tiêu dùng trong những thờiđiểm khác nhau của năm. Đến năm 2019, Tuần lễ trải nghiệm Công nghệ số và Thương mại điện tử được tổ chức đồng thời tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Các hoạt động BigOFF, trải nghiệm công nghệ, mua sắm bằng mã QR và giới thiệu sản phẩm chính hãng đã đưa chương trình đến gần hơn với người dân tại nhiều địa phương.

Đáng chú ý, Online Fridayngày càng quan tâm đến chất lượng hàng hóa, tính minh bạch của thông tin sản phẩm và trải nghiệm mua sắm. Năm 2019, chương trình tập trung vào chủ đề “Siêu giảm giá - Hàng chính hãng”, đồng thời tăng cường các giải pháp công nghệ và quy trình phối hợp nhằm kiểm soát sản phẩm đăng ký tham gia. Đây là bước chuyển quan trọng: bên cạnh mục tiêu kích cầu, chương trình từng bước nhấn mạnh yêu cầu về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và quyền lợi của người tiêu dùng.

Giai đoạn 2020–2021, tác động của đại dịch COVID-19 tạo ra những thay đổi lớn đối với hoạt động kinh tế, thương mại và hành vi tiêu dùng. Trong điều kiện giãn cách xã hội, OnlineFriday được triển khai chủ yếu trên website và ứng dụng di động, đồng thời mở rộng hoạt động trên các nền tảng số và mạng xã hội. Năm 2020, chương trình bắt đầu khai thác nền tảng TikTok, ghi nhận hơn 168 triệu lượt xem nội dung. Đây là dấu mốc cho thấy sự chuyển dịch trong cách thức tiếp cận người tiêu dùng, từ mô hình mua sắm trực tuyến truyền thống sang kết hợp nội dung số, tương tác và quảng bá sản phẩm trên các nền tảng có lượng người dùng lớn.

Năm 2021,chương trình tiếp tục tăng cường kết nối hệ sinh thái thương mại điện tử, với khoảng 400 website và sàn thương mại điện tử tham gia, cùng hơn 11 triệu sản phẩm được đưa vào các chương trình khuyến mại. Trong bối cảnh thương mại điện tử trở thành một kênh phân phối quan trọng, Online Friday không chỉ tạo cơ hội mua sắm cho người dân mà còn góp phần hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh, mở rộng tiếp cận khách hàng và thích ứng với phương thức kinh doanh số.

Mở rộng thành Tuần lễ Thương mại điện tử quốc gia

Từ năm 2022, định hướng tổ chức Online Friday tiếp tục được phát triển theo hướng mở rộng hoạt động hưởng ứng, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, nền tảng số và người tiêu dùng. Chương trình từng bước được định vị trong khuôn khổ Tuần lễ Thương mại điện tử quốc gia và Ngày mua sắm trực tuyến Việt Nam, thay vì chỉ tập trung vào một ngày mua sắm đơn lẻ.

Năm 2023 là dấu mốc tròn 10 năm hình thành và phát triển của Online Friday. Tuần lễ Thương mại điện tử quốc gia diễn ra từ ngày 27/11 đến ngày 03/12/2023; riêng chương trình 60 giờ mua sắm trực tuyến được triển khai từ 0 giờ ngày 01/12 đến 12 giờ ngày 03/12/2023. Sự tham gia của các sàn thương mại điện tử, nền tảng hỗ trợ bán hàng, đơn vị thanh toán, logistics và các doanh nghiệp đã góp phần mở rộng phạm vi kết nối của chương trình. Hoạt động livestream, video gắn hashtag và tương tác trên nền tảng số cũng trở thành những điểm nhấn nổi bật, phản ánh xu hướng phát triển của thương mại điện tử gắn với mạng xã hội và nội dung số.

Năm 2025, Online Friday được tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Thương mại điện tử quốc giatừ ngày 13/11 đến ngày 17/11 trên phạm vi toàn quốc, với chủ đề “An toàn – Antâm – An vui”. Trọng tâm chương trình không chỉ là gia tăng cơ hội mua sắm và khuyến mại, mà còn hướng đến xây dựng môi trường giao dịch trực tuyến minh bạch, đáng tin cậy, nâng cao nhận thức và kỹ năng bảo vệ người tiêu dùng. Chuỗi MegaLivestream, hoạt động hướng dẫn phân biệt hàng thật – hàng giả, không gian trải nghiệm sản phẩm chính hãng và giới thiệu giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp là những nội dung nổi bật của mùa sự kiện này.

Qua các năm, có thể thấy Online Friday đã chuyển dịch từ mô hình một ngày mua sắm trực tuyến sang chương trình có nhiều lớp hoạt động: xúc tiến thương mại, trải nghiệm công nghệ, kết nốihệ sinh thái, quảng bá hàng Việt, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và nâng caonhận thức về tiêu dùng an toàn trên môi trường mạng.

12 năm đồng hành cùng sự phát triển của thương mại điện tử Việt Nam

Nhìn lại chặng đường 2014–2025, Online Friday phản ánh khá rõ quá trình phát triển của thị trường thương mại điện tử Việt Nam. Từ giai đoạn khuyến khích người dân làm quen với mua sắm trực tuyến, chương trình từng bước mở rộng quy mô doanh nghiệp tham gia, thúc đẩy ứng dụng công nghệ, kết nối các nền tảng và đa dạng hóa hình thức tiếp cận người tiêu dùng. Những thay đổi trong cách thức tổ chức cũng cho thấysự thích ứng của chương trình trước biến động của thị trường, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng.

Một trong những đóng góp quan trọng của Online Friday là tạo ra một điểm hẹn thường niên để cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, sàn thương mại điện tử, đơn vị cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng cùng tham gia vào các hoạt động thúc đẩy thương mại điện tử. Thông qua chương trình, doanh nghiệp có thêm cơ hội quảng bá thương hiệu, giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng và thử nghiệm các phương thức kinh doanh mới; người tiêu dùng được tiếp cận nhiều lựa chọn mua sắm, trải nghiệm công nghệ và nâng cao kỹ năng giao dịch trực tuyến.

Đặc biệt, vai trò của Bộ Công Thương và đặc biệt là Cục Thương mại điện tử - Đơn vị trực tiếp được giao triển khai nhiệm vụ đã được thể hiện xuyên suốt trong việc định hướng, chủ trì tổ chức, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp và nềntảng số để triển khai chương trình. Qua đó, Online Friday không chỉ là hoạt động kích cầu tiêu dùng theo mùa, mà còn là một trong những sáng kiến góp phần lan tỏa chủ trương phát triển thương mại điện tử, thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực phân phối và bán lẻ, đồng thời nâng cao nhận thức của xã hội về những lợi íchvà yêu cầu của kinh doanh trên môi trường mạng.

Sau 12 năm, Online Friday đã có những thay đổi đáng kể về quy mô, hình thức và định hướng tổ chức. Từ một ngày hội với hơn 1.000 doanh nghiệp tham gia, chương trình đã phát triển thành chuỗi hoạt động có phạm vi toàn quốc, kết nối nhiều chủ thể trong hệ sinh thái thương mại điện tử. Từ trọng tâm khuyến mại và mua sắm, chương trình ngày càng chú trọng hơn đến trải nghiệm số, chất lượng hàng hóa, niềm tin thị trường và bảo vệ người tiêu dùng.

Chặng đường 2014–2025 vì vậy không chỉ là hành trình phát triển của một sự kiện thường niên, mà còn là một lát cắt về sự trưởng thành của thương mại điện tử Việt Nam. Trong giai đoạn tiếp theo, việc tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tổ chức, tăng cường ứng dụng công nghệ và mở rộng kết nối giữa các chủ thể sẽ là nền tảng để Online Friday tiếp tục phát huy vai trò thúc đẩy tiêu dùng số, hỗ trợ doanh nghiệp và góp phầnxây dựng thị trường thương mại điện tử Việt Nam phát triển an toàn, minh bạch và bền vững.