Online Friday giai đoạn 2014-2017: Từ sự kiện khởi đầu đến sức lan tỏa trên thị trường

Khởi đầu từ yêu cầu hìnhthành thị trường mua sắm trực tuyến

Những năm đầu thập niên2010, thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam bắt đầu ghi nhận những chuyển biến tích cực, song vẫn đang trong giai đoạn hình thành và phát triển. Internet ngày càng phổ biến, các website bán hàng trực tuyến xuất hiện nhiều hơn, tạo ra những phương thức giao dịch mới giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, mua sắm trực tuyến chưa thực sự trở thành thói quen phổ biến. Những băn khoăn về chất lượng hàng hóa, tính xác thực của thông tin sản phẩm, phương thức thanh toán và khả năng giao nhận vẫn là những rào cản đáng kể đối với sự phát triển của thịtrường.

Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy TMĐT không chỉ đòi hỏi sự phát triển của hạ tầng công nghệ mà còn cần những hoạt động cụ thể để kết nối doanh nghiệp với người tiêu dùng, tạo cơ hội trải nghiệm và từng bước xây dựng niềm tin đối với phương thức mua sắm mới.

Một dấu mốc quan trọng xuấthiện vào ngày 11/5/2014, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 689/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2014–2020. Chương trình đặt mục tiêu xây dựng các hạ tầng cơ bản, triển khai các giải pháp và hoạt động hỗ trợ phát triển TMĐT, đưa lĩnh vực này trở thành hoạt động phổ biến, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệpvà nền kinh tế.

Trong khuôn khổ định hướng đó, việc tổ chức các sự kiện thúc đẩy mua sắm trực tuyến được xác định là một giải pháp thiết thực nhằm đưa TMĐT đến gần hơn với doanh nghiệp và người dân. Ngày5/12/2014, Ngày mua sắm trực tuyến Việt Nam – Online Friday lần đầu tiên được tổc hức, do Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (nay là Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương) phối hợp với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam triển khai.

Đây không đơn thuần là một chương trình khuyến mại tập trung trong 24 giờ, mà còn là nỗ lực đưa hoạt động mua bán trên môi trường Internet trở thành một trải nghiệm thực tế, dễ tiếp cận hơnđối với người tiêu dùng. Thông qua việc tập hợp các doanh nghiệp bán hàng trực tuyến, đơn vị vận chuyển, ngân hàng, tổ chức thanh toán và các đối tác công nghệ, Online Friday hướng tới giải quyết đồng thời những vấn đề quan trọng của TMĐT trong giai đoạn đầu: nguồn cung hàng hóa, phương thức thanh toán, giao nhận vàniềm tin thị trường.

Giai đoạn 2016–2017 đánh dấu bước phát triển tiếp theo của Online Friday, khi chương trình không chỉ tập trung vào hoạt động mua sắm trực tuyến mà còn mở rộng các hoạt động trải nghiệm công nghệ, giới thiệu giải pháp và kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái TMĐT.

Năm 2016, bên cạnh hoạt độngmua sắm trực tuyến diễn ra trong 24 giờ, Ban tổ chức triển khai các hoạt động trìnhdiễn công nghệ và trải nghiệm mua sắm thông qua ứng dụng TMĐT tại khu vực phốđi bộ Hồ Gươm.

Đến năm 2017, quy mô và sức lan tỏa của Online Friday tiếp tục được mở rộng. Theo số liệu tổng kết của Bộ Công Thương, chương trình ghi nhận khoảng 2,8 triệu lượt truy cập trên toàn hệ thống; có khoảng 1.500 website tham gia, 3.000 nhà bán hàng và cửa hàng, với 97.000 sản phẩm được cập nhật. Tổng giá trị hàng hóa giao dịch ước tính đạt hơn1.500 tỷ đồng. Đáng chú ý, 3.600 sản phẩm được Ban tổ chức dán nhãn bảo đảm, đồng thời được hưởng các chính sách hỗ trợ về chuyển phát và khuyến mại hoàn tiền khi thanh toán điện tử.

So với năm đầu tiên, những kết quả này cho thấy sự phát triển rõ nét cả về quy mô doanh nghiệp tham gia, lượng hàng hóa được giới thiệu và giá trị giao dịch. Quan trọng hơn, OnlineFriday đã từng bước hình thành một không gian kết nối giữa các doanh nghiệp bán hàng trực tuyến, đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ và người tiêu dùng, tạo điều kiện để các mô hình kinh doanh số phát triển.

Vai trò kiến tạo thị trườngcủa cơ quan quản lý nhà nước

Nhìn lại giai đoạn 2014–2017,có thể thấy thành công của Online Friday không chỉ được đo bằng số lượng doanh nghiệp, đơn hàng hay giá trị giao dịch. Ý nghĩa lớn hơn của chương trình nằm ở việc tạo ra một cơ chế kết nối và thúc đẩy thị trường trong giai đoạn TMĐT Việt Nam còn nhiều rào cản về nhận thức, hạ tầng và niềm tin.

Trong hành trình đó, Bộ Công Thương giữ vai trò định hướng và chủ trì tổ chức, đưa hoạt động xúc tiến mua sắm trực tuyến trở thành một nội dung cụ thể trong triển khai chính sách phát triển TMĐT quốc gia. Cục Thương mại điện tử là đơn vị trực tiếp tham mưu, tổ chức thực hiện, kết nối doanh nghiệp và các đối tác liên quan, đồng thời thúc đẩy những giải pháp hỗ trợ thị trường.

Thông qua Online Friday, vai trò quản lý nhà nước đã được thể hiện theo hướng chủ động kiến tạo môi trường phát triển: không chỉ xây dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động TMĐT, mà còn tổ chức các chương trình thực tiễn để doanh nghiệp có cơ hội tham gia, người tiêu dùng có cơ hội trải nghiệm và các dịch vụ hỗ trợ được kết nối đồng bộ hơn.

Có thể nói, Online Friday là một trong những dấu mốc tiên phong thể hiện nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc đưa TMĐT đến gần hơn với đời sống kinh tế – xã hội. Từ những hoạt động ban đầu nhằm khuyến khích người dân mua sắm trực tuyến, chương trình đã góp phần thúc đẩy hình thành thói quen tiêu dùng mới, mở rộng cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp và tạo động lực phát triển thị trường.

Hành trình từ năm 2014 đếnnăm 2017 cũng đặt nền móng cho những bước chuyển tiếp theo của Online Friday, khi TMĐT Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn, gắn với chuyển đổi số,nền tảng xuyên biên giới, thương mại trên mạng xã hội và yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng. Những giá trị được tạo dựng trong giai đoạn đầu tiếp tục khẳng định ý nghĩa của một chương trình không chỉ thúc đẩy mua sắm, mà còn đồng hành cùng quá trình hình thành và phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử Việt Nam.